آشنایی با اصول الکترونیک(جریان ،ولتاژ،مقاومت)و قطعات الکترونیکی(مقاومت)

جلسه اول

جریان الکتریکی

نرخ تغییر بار الکتریکی نسبت به زمان می باشد. در مفهوم قابل فهم تر به حرکت بارهای الکتریکی جریان الکتریکی گفته می شود.

1

در این رابطه جریان می تواند نسبت به زمان تغییر کند. جریان الکتریکی برای ایجاد شدن باید از سطح معینی عبور کند، برای مثال از سطح مقطع یک رسانا مانند سیم عبور کند. پس با تعریف دقیق تر به حرکت بارهای الکتریکی (الکترون) در یک رسانا جریان الکتریکی گفته می شود.

جریان الکتریکی را با i که اولین حرف کلمه Intensität (شدت) می باشد نمایش می دهند. واحد جریان الکتریکی آمپر است که با A نمایش می دهند. بعضی مواقع جریان الکتریکی را آمپراژ می نامند.

شدت جریان الکتریکی

مقدار بار الکتریکی خالصی است که در واحد زمان از سطح مقطع خاصی از رسانا عبور می کند، عمانطور که گفته شد شدت جریان الکتریکی را با i نشان می دهند.

2

اگر بار خالص dq در بازه زمانی dt از سطحی عبور کند می گوییم جریان i در مدار برقرار شده است. با این تعریف اگر یک کولن بار در مدت زمان 1 ثانیه از سطح مقطع یک جسم رسانا عبور کند در واقع جریان 1 آمپر از آن عبور کرده است.

نکته

برای ایجاد جریان الکتریکی به مولد جریان الکتریکی نیاز داریم. مولد جریان الکتریکی با ایجاد اختلاف پتانسل در دو سر مدار باعث برقرار شدن جریان الکتریکی می شود.

پتانسیل الکتریکی

مقدار انرژی الکتریکی که بار الکتریکی حمل می کند را پتانسل الکتریکی می گویند. پتانسل الکتریکی را با V نمایش می دهند و در بیشتر موارد به آن ولتاژ هم می گویند. واحد اندازه گیری ولتاژ در دستگاه SI ولت می باشد. معمولا در صحبت از پتانسیل الکتریکی پای اختلاف پتانسل الکتریکی وسط کشیده می شود.

اختلاف پتانسیل الکتریکی

مقدار کار انجام شده برای انتقال بار الکتریکی از نقطه الف به نقطه ب می باشد. با این تعریف با داشتن یک مولد با اختلاف پتانسل (ولتاژ) یک ولت، مقدار کار انجام شده برای انتقال 1 کولن بار الکتریکی (الکترون) از نقطه الف به نقطه ب برابر 1 ژول می باشد.

در واقع از طرف منبع ولتاژ به بار الکتریکی (الکترون) نیرو وارد می شود تا حرکت کند (جریان الکتریکی) سپس این انرژی جنبشی بصورت انرژی پتانسیل در بار الکتریکی (الکترون) ذخیره می شود (ولتاژ) تا در پایان توسط مصرف کننده (مقاومت) مصرف شود.

جهت قراردادی جریان الکتریکی در مدار های الکتریکی

در یک مدار الکتریکی مولد اختلاف پتانسیل الکتریکی (باطری) مانند یک پمپ عمل می کند و با ایجاد اختلاف پتانسیل در مدار باعث ایجاد جریان در مدار می شود. می دانیم که در مدار های الکتریکی جهت جریان (بارهای مثبت) بصورت قراردادی از مثبت (آند) به منفی (کاتد) می باشد. دقت داشته باشید که در واقع جهت جریان الکتریکی بدین صورت نیست. الکترون ها همیشه از سمت منفی به مثبت حرکت می کنند یا الکترون ها همیشه از جایی که تراکم بیشتری دارند به سمت جایی که تراکم کمتری دارند حرکت می کنند. دقت داشته باشید که بصورت قراردادی جهت جریان الکترون ها در مدار با داشتن مولد جریان از قطب مثبت به منفی می باشد یعنی جهت جریان در جهت حرکت بارهای مثبت در نظر گرفته می شود و این در حالی است که در واقعیت الکترون های آزاد باعث ایجاد جریان می شوند. دقت کنید که منطور از جریان حرکت بارهای مثبت می باشد و این را بصورت قرارداد در آورده اند هرچند که غلط نیست ولی واقعیت امر این است که الکترون ها با بار منفی حرکت می کنند.

نکته

برای درک مفهوم جهت جریان قراردادی ویدیوی آن را از این لینک دانلود کنید.

نکته

رابطه زیر بین جریان الکتریکی و ولتاژ و مقاومت در یک مدار برقرار می باشد.

V=i*R
برای اندازه گیری جریان الکتریکی از مولتی متر استفاده می شود که بطور سری در مدار قرار داده می شود. فرض کنید می خواهید مقدار جریان الکتریکی قبل از یک مقاومت را با مولتی متر بدست آورید. برای اینکار لازم است کار های زیر را انجام دهید.

در یک قطعه الکتریکی ولتاژ با جریان نسبت مستقیم دارد و اگر ولتاژ دو سر یک قطعه را افزایش دهیم مقدار جریان عبوری از قطعه نیز بیشتر می شود.

محاسبه مقدار جریان الکتریکی با مولتی متر

  • تنظیم سلکتور مولتی متر روی آمپر برای جریان های مستقیم
  • خارج کردن یکی از پایه های قطعه از لحیم (قطع کردن اتصال نقطه مورد نظر از مدار برای قرار دادن مولتی متر در مسیر بطور سری)
  • اتصال پراب قرمز مولتی متر به نقطه پایانی مسیر که پایه قطعه از آن جدا شده است
  • اتصال پراب مشکی به پایه جدا شده قطعه
  • خواندن عدد مولتی متر

نکته

برای یادگیری اندازه گیری جریان با مولتی متر فایل فلش را از این لینک دانلود کنید.

محاسبه مقدار اختلاف پتانسیل الکتریکی با مولتی متر

برای اندازه گیری اختلاف پتانسیل الکتریکی در مدار باید مولتی متر را بطور موازی در مدار قرار داد. بر فرض اگر می خواهید مقدار ولتاژ دو سر یک مقاومت را با مولتی متر بدست آورید لازم است سلکتور مولتی متر را روی اهم گذاشته و پراب های قرمز و منفی را به دو سر مقاومت وصل کنید و عدد مولتی متر را بخوانید.

مقاومت الکتریکی

مقاومت رسانا در مقابل حرکت الکترون ها را مقاومت الکتریکی می گویند. در واقع مولد به الکترون های آزاد انرژی جنبشی می دهد و الکترون ها در مدار به حرکت در می آیند و هنگامی که از مقاومت های الکتریکی عبور می کنند انرژی الکترون ها گرفته می شود و تبدیل به گرما می شود.

مقاومت الکتریکی را با R که اول کلمه Resistor می باشد نشان می دهند و واحد آن اهم است. مقدار آن از رابطه زیر بدست می آید.

R=V/i

اندازه گيري مقاومت الکتریکی

روي بدنه يک مقاومت 4 رنگ از سمت چپ وجود دارد که سه رنگ اول نزديک به هم و رنگ چهارم با فاصله کمي قرار دارد. براي خواندن مقدار يک مقاومت از سه رنگ اول استفاده مي شود و براي دانستن مقدار تلورانس يا خطا در مقدار يک مقاومت از رنگ چهارم استفاده مي شود.

به رنگ بندي زير توجه کنيد.

مشکي

0

قهوه اي

1

قرمز

2

نارنجي

3

زرد

4

سبز

5

آبي

6

بنفش

7

خاکستري

8

سفيد

9

 

 

طلايي

5%

نقره اي

10%

بي رنگ

20%

 

به مقاومت زیر توجه کنید.

3

4

براي خواندن مقاومت زير در مدار پاور به صورت زير عمل کنيد.

  • ابتدا مقاومت را از مدار جدا کنيد.
  • اين مقاومت از سه رنگ سبز، قهوه اي، سياه در سمت چپ و رنگ طلايي براي تلورانس تشکيل شده است.

     

     

     

     

    • به ازاي سه رنگ اول سمت چپ مقدار آن ها را از جدول جايگزين کنيد به اينصورت که به ازاي رنگ سبز عدد 5 و به ازاي رنگ قهوه اي عدد 1 و به ازاي رنگ سياه عدد 0 قرار دهيد. مقدار تلورانس رنگ طلايي هم برابر 5% است.
    • عدد متناظر رنگ ها برابر 510 مي باشد.
    • براي خواندن مقاومت از روي عدد 510 عدد 51 را نوشته و به ازاي عدد سوم جلوي عدد 51 صفر قرار مي دهيد که در اينجا به خاطر 0 شده عدد سوم هيچ صفري قرار نمي دهيم و مقدار مقاومت برابر 51 اهم مي باشد.
  • اما درصد تلورانس را هم بايد بدست آورد. براي اينکار به خاطر رنگ طلايي که برابر 5% خطا مي باشد در نتيجه بايد 5% مقاومت بدست آمده (51) را محاسبه کرد که برابر 2.75 مي باشد بنابراين مقدار مقاومت با لحاظ کردن درصد تلورانس براير 51+2.75 و 51-2.75 مي باشد يعني مقدار مقاومت بايد بين 48.25 اهم و 53.75 اهم باشد.

محاسبه مقدار مقاومت با مولتي متر

مولتي متر را روي اهم تنظيم کرده و پراب قرمز را به يک سر مقاومت و پراب منفي را به سر ديگر مقاومت وصل کنيد.

5

عدد نمايش داده شده را يادداشت کنيد. مشاهده مي کنيد که عدد 52.6 اهم اندازه گيري شده با مولتي متر در بين 53.75 و 48.25 اهم مي باشد و نشان مي دهد مقاومت سالم است.

6

نکته

  • اگر از سه رنگ سمت چپ رنگ سوم طلايي بود آنگاه به ازاي قرار دادن صفر به اندازه عدد سوم جلوي دو عدد قبل يک مميز بين عدد اول و دوم قرار مي دهيم. براي مثال اگر ترکيب رنک از سمت چپ بصورت قهوه اي، قرمز، طلايي، طلایی بود عدد نوشته شده بصورت 1.2 مي شود.
  • معمولا مقاومت هاي روي برد يک کامپيوتر يا لپ تاپ با تلورانس طلايي هستند.

راه های سریع تشخیص سوختگی مقاومت

  • از روي رنگ مقاومت مي توان تشخيص داد مقاومت سالم است يا سوخته يعني اگر مقاومت تغيير رنگ داده باشد سوخته است.
  • بوسيله تست بوق مي توان تشخيص داد که مقاومت سالم است يا سوخته است، با قرار دادن سلکتور مولتي متر روي بازر و اتصال پراب ها قرمز و منفی به دو سر مقاومت اگر مولتی متر بوق زد يعني مقاومت خراب است. در حالت سوخته مقاومت بصورت يک اتصال کوتاه عمل مي کند.

نکته

سيم لحيم مناسب براي لحيم کاري سيم لحيم 6337 مي باشد که 63% سرب و 37% قلع دارد.

منبع www.bia2store.com

 

mista

از سال 87 برنامه نویسی وب رو شروع کردم ، هنوز دوسش دارم و دنبالش می کنم،کار طراحی وب و میشه گفت : بیشتر فارسی کردن قالب ها و استفاده از css3 و jquery خیلی لذت می برم ،از سال 92 هم طبق پیشینه ای که به الکترونیک داشتم به صورت تخصصی تعمیرات الکترونیک (لپ تاپ ،کامپیوتر و بردهای تبلت) رو شروع کردم .در این مدت موفق شدم کتاب کاملترین مرجع تخصصی تعمیرات کامپیوترو لپ تاپ رو بنویسم.امیدوارم روزی برسه که هر جوونی دنبال علاقش بره و با علاقش زندگی کنه و برای پیشرفت کشورش تلاش کنه.

25 comments on “آشنایی با اصول الکترونیک(جریان ،ولتاژ،مقاومت)و قطعات الکترونیکی(مقاومت)Add yours →

  1. سلام من چند تا مقاومت دیدم که کد اول رنگشون سیاه هست و طبق جدول استاندارد رنگ سیاه تو اول نیست این مقاومت چجوری اهمشون محاسبه میشه تشکر

    1. سلام رضا اصغری
      مشکلی نیست ،فکر کن یک صفر داری اول هر عدد اضافه می کنی
      مثلا 01که میشه مشکی قوه ای مشکیکه یک اوهمه

  2. سلام / میخام کیبورد وایرلس و شارژی کنم از باتری موبایل به عنوان منبع استفاده کنم
    برای یکنواخت کردن اختلاف ولتاژ از چه مقاومت باید استفاده کنم
    دوتا نیم قلم = 3ولت
    باتری موبایل 3.6 ولت
    ممنون

  3. سلام
    ولتاژ مقاومت را چگونه میتونیم بدون مولتی متر تشخیص داد؟ آیا ت برای لامپ های کم مصرف خانگی مقاومت با یک ولتاژ استفاده میشه ؟

  4. مهندس دوباره سلام
    اقا من دوتا مقاومت دارم که برای اندازه گیری مقدارش یکی از پایه هاشونو از برد جدا کردم و مقدارشونو اندازه گرفتم
    مقاومتا 5 رنگه ظرفیتشون 510 اهمه(سبز- قهوه ای- مشکی -مشکی – قهوه ای) ولی من با مولتی متر تست کردم 463 میده مقدارو با احتساب 1% تلرانس باید مقدارشون بین 504 تا 515 باشه
    تکلیف چیه مقاومتا سوخته یا سالمه؟
    ببخشید سوالام مهدکودکیه شرمنده

    1. سلام
      بله شما کاملا درست می گید ،این مقاومت مقدار درستی رو نشون نمی ده و می تونه رو مدار تاثیر منفی بزاره عوض کنید

  5. برای اینکه با پی سی خاموش بشه از ی اس بی برق گرفت تنظیمی در بایس هست یا نه چون در بعضی پی سی ها دیدم می شه متشکر

  6. سلام و احترام
    مادربرد گیگا بایت دی دی آر تو و ال جی ای ،هر از گاهی وسط ویندوز روشن و خاموش میشد اما الان اصلا روشن نمی شود بررسی هایی که خودم کردم
    10 فت های اطراف سی پی یو را تست کردم سالم اند
    2. سی پی یو داغ نمی کند
    3. روی پایه های فت ها ی اطراف سی پی یو ولتاژ نداریم
    لطفا مرا راهنمایی فرمایید
    ضمنا مطلبی هم شنیدم که آی سی 6 پایه ی کنار f panel و کریستال بشکه ای هم می تواند عاملش باشد ؟
    لطفا مرا راهنمایی فرمایید. با سپاس

    1. سلام
      آیا بدون وصل بودن 4 پین برق cpu مادربورد استارت می شود ؟
      در هنگام روشن نبودن مادربورد اصلا ولتاژی نباید روی فت ها باشد
      آیا با اتصال پایه های کریستال چیپ جنوبی مادربورد استارت می شود؟
      به لینک های زیر مراجعه کنید
      بلوک دیاگرام عیب یابی مادربورد
      مراحل عیب یابی در مادربورد

  7. با سلام
    آقا خیلی مخلصیم .
    ممنون از راهنماییت. یه سوال داشتم. دیشب یه مادربرد ddr2 giga به دستم رسید . زمانی که برق cpu رو میزدی fan یه تکونی میخوردو سیستم دوباره ریستارت میشد و این عمل ادامه داشت . حتی بدون رم هم همین ممشکلو داشت . وقتی کارته دیباگرو وصل کردم clockروشن مشود و چراغ ریستارت همزمان با ریست کردن خاموش . بازر هم وصل کردم یک بیپ خیلی خیلی خیلی خفیف میزد . چه با رم چه بدونه رم .میشود به نظر شما مشکل از کجا میتونه باشه ؟ ممنون میشم که راهنماییم کنید.

    1. سلام

      اول از همه آیا cpu  گرم می شه(vcore  داری؟)

      آیا چراغ های فریم و irdy در دیباگر کامل خاموش اند؟

      آیا چیپ جنوبی یا شمالی داغ می کنند ؟

      آیا قطعه روی مادربورد مثل آی سی صدا و لن داغ نمی کنند؟

      آیا ولتاژ های ram رو روی اسلاتش دارید؟

      آیا پاور سالمه؟

      اگر موارد بالا همه درست هست پس یک بار مادربورد رو بایوس بزنید …

  8. با سلام
    بسیار بسیار سپاسگذارم .
    بنده از مطالب این سایت بسیار استفاده کردم و امیدوارم که تیم این وب سایت در تمامی مراحل زندگی موفق و از خداوند بزرگ آرزوی سلامتی و سربلندی را برای همه شما آرزومندم.

  9. عالی مرسی فقط فونت سایت را عوض کن نرگش هم سیه کن خانا تر بشه راحت بخونیم بزم ممنون موفق باشید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.