دیود Diode و هر آنچه باید از آن بدانید

diode$8194913

دیود نیمه هادی Diode : 
دیود چیست؟ در انگلیسی به معنی دوقطبی الکتریکی، قطعه‌ای است الکترونیکی که جریان الکتریکی را در یک جهت از خود عبور می‌دهد و در جهت دیگر در مقابل عبور جریان از خود مقاومت بسیار بالایی (در حد بینهایت) نشان می‌دهد. این خاصیت دیود باعث شده بود تا در سالهای اولیه ساخت این وسیله الکترونیکی، به آن دریچه هم اطلاق شوداز لحاظ الکتریکی یک دیود هنگامی عبور جریان را از خود ممکن می‌سازد که شما با برقرار کردن ولتاژ در جهت درست (+ به آند و – به کاتد) آنرا آماده کار کنید.Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(02).gif
مقدار ولتاژی که باعث می‌شود تا دیود شروع به هدایت جریان الکتریکی نماید ولتاژ آستانه یاForward Voltage Drop نامیده می‌شود که چیزی حدود ۰٫۶ تا ۰٫۷ ولت می‌باشد (برای دیودهای سیلیکون). اما هنگامی که شما ولتاژ مع*** به دیود متصل می‌کنید (+ به کاتد و – به آند) جریانی از دیود عبور نمی‌کند، مگر جریان بسیار کمی که به جریان نشتی معروف است که در حدود چند µAیا حتی کمتر می‌باشد. این مقدار جریان معمولاً در اغلب مدارهای الکترونیکی قابل صرفنظر کردن بوده و تأثیری در رفتار سایر المانهای مدار نمی گذارد. هرچه جنس کریستال به کار رفته در ساخت دیود از نظر ساختار منظم تر باشد، دیود مرغوبتر و جریان نشتی کمتر خواهد بود. مقدار جریان نشتی در دیود های با تکنولوژی جدید عملاً به صفر میل می کند. اما نکته مهم آنکه تمام دیودها یک آستانه برای حداکثر ولتاژ مع*** دارند که اگر ولتاژمع*** بیش از آن شود دیوید می‌سوزد (کریستال ذوب می شود) و جریان را در جهت مع*** را هم عبور می‌دهد. به این ولتاژ آستانه شکست گفته می‌شود .Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(03).gifDescription: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(04).gif
دسته بندی دیودها: در دسته بندی اصلی دیودها را به سه قسمت اصلی تقسیم می‌کنند، دیودهای سیگنال که برای آشکار سازی در رادیو بکار می‌روند و جریانی در حد میلی آمپر از خود عبور می‌دهند، دیودهای یکسوکننده Rectifiers که برای یکسوسازی جریانهای متناوب بکاربرده می‌شوند و توانایی عبور جریانهای زیاد را دارند و بالآخره دیودهای زنر Zener که برای تثبیت ولتاژ از آنها استفاده می‌شود .برای شناسایی قسمت + و – دیود از اهم متر استفاده می‌شود که باتوجه به عقربه اهم متر می‌توان این شناسایی را انجام داد. زمانی که سیم مشکی به کاتد دیود (قسمت خط دار) و سیم قرمز به آند وصل شود عقربه اهم متر به حرکت در خواهد آمد. گرچه باید بدانیم اهم متر های عقربه ای برای آزمایش دیود چندان کارا نیستند و بهتر است از مولتی متر دیجیتال که قسمت تست دیود دارد استفاده کرد.به خاطر داشته باشید آند/کاتد دیود که نمایانگر جهت حرکت الکترون هاست در پیل الکتریکی، برعکس و به صورت کاتد/آند است. پس از سنجش ولتاژ آستانه که در دیود های سیلسیوم 0.6 و در دیود های ژرمانیوم 0.2 ولت است، جای دو سیم قرمز و مشکی را عوض کرده و با قرار دادن درجه اهم متر بر روی بالاترین محدوده مقاومتی، دیود را از نظر نشتی تست کنید. در این حالت عقربه اهم متر نباید تکان بخوردتوجه داشته باشید که انگشتتان به نوک فلزی پراب (قرمز یا مشکی) متصل نباشد.

در اینصورت اهم متر مقاومت بدن شما را به جای نشتی دیود نشان خواهد داد !Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(05).gif
اختراع دیود پلاستیکی (Plastic Diode ): محققان فیزیک دانشگاه اوهایو (Ohio State University) توانستند دیود تونل پلیمری اختراع کنند. این قطعه الکترونیکی منجر به ساخت نسل آینده حافظه های پلاستیکی کامپیوتری و چیپهای مدارات منطقی خواهد شد. این قطعات کم مصرف و انعطاف پذیر خواهند بود. ایده اصلی از سال ۲۰۰۳ که یک دانشجوی کارشناسی دانشگاه اوهایو ، سیتا اسار ، شروع به طراحی سلول خورشیدی پلاستیکی نمود بوجود آمد.تیم پژوهشی توسط پاول برگر (Paul Berger) ، پروفسور الکترونیک و مهندسی کامپیوتر و همچنین پروفسور فیزیک دانشگاه اوهایو رهبری می شود voltage drop نامیده می‌شود که چیزی حدود 0.6 تا 0.7 ولت می‌‌باشد

.Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(06).gif
دید کلی :
دیود یک قطعه ‌الکترونیکی است که ‌از به هم چسباندن دو نوع ماده n و p هر دو از یک جنس، سیلیسیم یا ژرمانیم ساخته می‌شود. چون دیود یک قطعه دو پایانه ‌است، اعمال ولتاژ در دو سر پایانه‌هایش سه حالت را پیش می‌آورد .
 

1.       دیود بی بایاس یا بدون تغذیه که ولتاژ دو سر دیود برابر صفر است و جریان خالص بار در هر جهت برابر صفر است .

2.       بایاس مستقیم یا تغذیه مستقیم که ولتاژ دو سر دیود بزرگتر از صفر است که الکترونها را در ماده n و حفره ها را در ماده p تحت فشار قرار می‌دهد تا یونهای مرزی با یکدیگر ترکیب شده و عرض ناحیه تهی کاهش یابد(گرایش مستقیم دیود)

3.       تغذیه یا بایاس معکوس که ولتاژ دو سر دیود کوچکتر از صفر است، یعنی ولتاژ به دو سر دیود طوری وصل می‌شود که قطب مثبت آن به ماده n و قطب منفی آن به ماده p وصل گردد و به علت کشیده شدن یونها به کناره عرض ناحیه تهی افزایش می‌یابد، (گرایش معکوس)


Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(07).gif
نیمه هادی:نیمه هادی ها گروهی از مواد هستند که از نظر توانایی هدایت الکتریکی بین هادی و عایق قرار دارند. موضوع جالب توجه در مورد نیمه هادی ها این است که هدایت الکتریکی آن ها تحت تاثیر عواملی چون تحریک نوری، افزایش دما و تغییر میزان ناخالصی به نحو قابل ملاحظه ای تغییر می یابد. این خاصیت مهم مبنای کار بسیاری از قطعه های نیمه هادی است که در الکترونیک مورد استفاده قرار می گیرد
هدایت الکتریکی در نیمه هادی ها توسط دو نوع حامل بار الکتریکی یعنی الکترون های آزاد و حفره ها صورت می گیرد. در ادامه با چند نیمه هادی و نمونه عملکرد و خصوصیات آن آشنا خواهید شد.
نیمه هادی چیست؟
به عناصری که اتم های آن در مدار آخر خود چهار الکترون دارند نیمه هادی گویند. نیمه هادی ها در صفر درجه مطلق در دمای -273°C تقریباً عایق هستند. در درجه ی حرارت معمولی 25°C انرژی حرارتی محیط باعث آزاد شدن تعدادی از الکترون لایه ی ظرفیت می شود و هدایت الکتریکی در جسم بالا می رود. البته افزودن ناخالصی هم می تواند هدایت الکتریکی جسم را بالا ببرد. عناصری نظیر کربن، سیلیکن و ژرمانیم در برق و الکترونیک کاربرد فراوان دارند

.Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(08).gif
ساختمان اتمی سیلیکن و ژرمانیم:
سیلیکن دارای عدد اتمی 14 است. یعنی دارای 14 پروتون و 14 الکترون است. ژرمانیم دارای عدد اتمی 32 است. یعنی 32 پروتون و 32 الکترون دارد. در شکل های زیر ساختمان اتمی سیلیکن (Si ) و ژرمانیم (Ge ) نشان داده شده است. هردو عنصر سیلیکن و ژرمانیم در لایه ی ظرفیت دارای چهار الکترون هستند.Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(09).gif
هدایت الکتریکی سیلیکن و ژرمانیم خالص:
در صفر مطلق -273°C سیلیکن و ژرمانیم خالص عایق کامل هستند، زیرا در داخل کریستال الکترون آزاد وجود ندارد. عواملی نظیر انرژی نورانی یا گرمایی می توانند انرژی جنبشی الکترون های والانس را افزایش دهند و سبب آزاد شدن الکترون های ظرفیت گردند و به این ترتیب هدایت را در سیلیکن یا ژرمانیم افزایش دهند.ایجاد حفره:
انرژی های خارجی نظیر حرارت می تواند باعث شکسته شدن پیوند شود و در نتیجه الکترون از قید هسته آزاد گردد. آزاد شدن یک الکترون از مدار ظرفیت، یک جای خالی الکترون ایجاد می کند که به این جای خالی الکترون حفره گویند. در شکل زیر الکترون آزاد و محل خالی آن یعنی حفره نشان داده شده است. چون محل خالی الکترون می تواند یک الکترون آزاد نزدیک به خود را جذب کند مانند یک بار مثبت عمل می کند

.Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(10).gif
جریان الکترون های آزاد:
الکترون های آزاد شده در کریستال به صورت نامنظم حرکت می کنند. اگر بصورت اتفاقی الکترونی به حفره ای نزدیک شود جذب حفره می گردد.به این ترتیب، تا زمانی که نیرویی از خارج اعمال نشود حرکت الکترون ها و جذب آن ها به وسیله ی حفره ها در کریستال به طور نامنظم ادامه می یابد. وقتی ولتاژی به دو سر کریستال اعمال شود الکترون های آزاد به طرف قطب مثبت باتری حرکت می کنند و جریانی را در مدار به وجود می آورند که ناشی از حرکت الکترون هاست و به آن جریان الکترون ها گویند.Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(11).gif
جریان حفره ها:
جریان دیگری نیز در کریستال وجود دارد که ناشی از حرکت حفره هاست. وقتی در اتم حفره ای وجود دارد به دلیل آن حفره گرایشی به جذب الکترون دارد، از اتم مجاور، الکترونی را جذب می کند، اما جای الکترون جذب شده حفره ی جدیدی ایجاد می گردد. به این ترتیب، به نظر می رسد وقتی الکترون از چپ به راست حرکت می کند حفره از راست به چپ در حرکت است.شکل زیر تصویری از حرکت الکترون ها و حفره ها را نشان می دهد

.Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(12).gif
افزودن ناخالصی به کریستال نیمه هادی:چون تعداد الکترون های آزاد و حفره های ایجاد شده در کریستال نیمه هادی ژرمانیم یا سیلیکن در اثر انرژی گرمایی به اندازه ی کافی نیست و از این نیمه هادی نمی توان برای ساختن قطعاتی نظیر دیود یا ترانزیستور استفاده کرد، برای افزایش هدایت نیمه هادی به آن ناخالصی اضافه می کنند. ناخالص کردن نیمه هادی به دو شکل 1- با اتم پنج ظرفیتی 2- اتم سه ظرفیتی صورت می گیرد.اتصالP-N دیود کریستال:
هرگاه دو کریستال نیمه هادی نوع N و P به هم اتصال یابند الکترون های آزاد نیمه هادی نوع N که در نزدیک محل اتصال P-N قرار دارند به منطقه ی P نفوذ می نمایند و با حفره های کریستال نوع P ترکیب می شوند و به این ترتیب، حفره هایی از بین می روند و الکترون های آزاد به صورت الکترون های ظرفیت در می آیند. در شکل زیر ترکیب الکترون ها با حفره ها نشان داده شده است

.Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(13).gif
عبور یک الکترون از محل اتصال سبب ایجاد یک جفت یون می شود، زیرا وقتی الکترونی از ناحیه N به ناحیه ی P وارد می شود در ناحیه ی N یک اتم پنج ظرفیتی الکترونی را از دست می دهد و به یون مثبت تبدیل می شود و در مقابل در ناحیه P یک اتم سه ظرفیتی الکترونی را دریافت می کند و سرانجام، به یون منفی تبدیل می شود از این رو این ترکیب مجدد الکترون ها با حفره ها در محل پیوند تعداد زیادی یون مثبت و منفی را ایجاد می کند. این یون ها در کریستال ثابت هستند زیرا بعلت پیوند کوالانس نمی توانند مانند الکترون های آزاد حرکت نمایند. سپس در محل پیوند ناحیه ای به نام ناحیه ای تخلیه به وجود می آید که در آن محل های هدایت الکتریکی الکترون ها و حفره ها وجود ندارند. به آن ناحیه ی تخلیه ناحیه ی سد هم گفته می شود.Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(14).gif
علامت اختصاری و شکل ظاهری دیود ها:

Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(15).gif
Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(16).gif
منحنی مشخصه ی ولت آمپر دیود در بایاس مستقیم:اگر به دو سر دیود ولتاژی به صورت بایاس مستقیم وصل کنیم ولتاژ باتری را از صفر ولت افزایش دهیم وجریان عبوری از دیود را به وسیله ی میلی آمپر متری اندازه بگیریم، در ابتدا که ولتاژ صفر بوده جریان عبوری از دیود نیز صفر است هرگاه ولتاژ افزایش یابد جریان عبوری از دیود هم افزایش می یابد، هنگامی که ولتاژ بایاس برای یک دیود سیلیکنی کم تر از 0.7ولت است جریان عبوری از دیود بسیار ناچیز خواهد بود

.Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(17).gif
بررسی دیود در حالت ایده آل: 
چون دیود در بایاس مستقیم جریان را به راحتی عبور می دهد و در بایاس مع*** جریان بسیار ناچیز از دیود عبور می کند، پس در حالت ایده آل در بایاس مستقیم مانند هادی و در بایاس مع*** مانند عایق عمل می کند. عملکرد دیود را در حالت ایده آل در بایاس موافق می توان با یک کلید وصل مقایسه کرد. در بایاس مع*** یک دیود ایده آل مانند یک کلید باز عمل می کند. در شکل زیر دیود ایده آل در بایاس موافق نشان داده شده است.

Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(18).gif
هم چنین شکل زیر معادل دیود ایده آل در بایاس مخالف نشان داده شده است
Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(19).gif
Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(20).gif
انواع دیود ها:
 

1.       دیود زنراین دیود سیلیسیم برای کار در ناحیه شکست طراحی و بهینه شده است، گاهی آن را دیود شکست هم می‌گویند. با تغییر میزان آلایش، کارخانه‌های سازنده می‌توانند دیودهای زنری بسازند که ولتاژ شکست آنها از دو تا دویست ولت تغییر کند. با اعمال ولتاژ مع*** که ‌از ولتاژ شکست زنر بگذرد، وسیله‌ای خواهیم داشت که مانند یک منبع ولتاژ ثابت عمل می‌کند .Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(21).gif
وقتی غلظت آلایش در دیود خیلی زیاد باشد، لایه تهی بسیار باریک می‌شود، میدان الکتریکی در لایه تهی بسیار شدید است. میدان چنان شدید است که ‌الکترونها را از مدارهای ظرفیت خارج می‌کند. ایجاد الکترونهای آزاد به ‌این روش را شکست زنر می‌نامیم.

2.       دیود تونلیدیود تونلی چیست؟ دیود تونلی یک قطعه پیوندی p-n است که بر اساس تونل زنی مکانیک کوانتومی الکترونها از درون سد پتانسیل پیوند عمل می‌کند. چگونگی تونل زنی برای جریان مع*** در اصل اثر زنر است، هر چند مقدار اندکی گرایش مع*** برای شروع آن در دیودهای تونلی لازم است. دیود تونلی که شامل پیوند p-n است، در حالت تعادل تراز فرمی در سراسر آن ثابت است Eft در زیر لبه نوار ظرفیت طرف P قرار دارد و Efn بالای لبه نوار هدایتدر طرف n واقع است. نوارها در مقیاس انرژی، همپوشانی کرده‌اند تا انرژی فرعی ثابت بماند مفهوم آن اینست که با اندکی گرایش مستقیم یا مع*** وضعیتهای پر و خالی در مقابل هم قرار می‌گیرند که فاصله بین آنها اساساً پهنای ناحیه تهی است.الف- دیود تونلی تحت گرایش مع*** : تحت یک گرایش مع*** این امکان فراهم می‌شود که الکترونها از حالت پر نوار ظرفیت در زیر Eft به حالتهای خالی نوار هدایت در بالایEfn تونل بزنند. این شرایط مشابه اثر زنری است، با این تفاوت که هیچگونه گرایشی برای ایجاد حالت همپوشانی نوارها لازم نیست. با ادامه افزایش گرایش مع*** Efn به پایین آمدن خود در مقیاس انرژی نسبت به Efp ادامه داده و حالتهای پر بیشتری را از طرف p مقابل حالتهای خالی طرف n قرار می‌دهد. در نتیجه تونل زنی الکترونها از P به n با افزایش گرایش مع*** زیاد می‌شود
ب- دیود تونلی تحت گرایش مستقیموقتی یک گرایش مستقیم اعمال شود،Efn نسبت به Efp به اندازه qv در مقیاس انرژی افزایش می‌یابد. در نتیجه الکترونها زیر Efn در طرف n در مقابل وضعیتهای خالی بالای Efp در طرف P قرار می‌گیرند. این جریان مستقیم با افزایش گرایش مادامی که حالتهای پر بیشتری در مقابل حالتهای خالی قرار می‌گیرند، افزایش می‌یابد.

Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(22).gif
ج- مقاومت فعال: در دیودهای تونلی با گرایش مستقیم، هنگامی که Efn به افزایش خود نسبت به Efp ادامه می‌دهد، به نقطه‌ای می‌رسیم که در آن نوارها از مقابل هم می‌گذرند. در این حالت تعداد حالتهای پر در مقابل حالتهای خالی کاهش می‌یابد. این ناحیه از این جهت اهمیت دارد که کاهش جریان تونل زنی با افزایش گرایش ناحیه‌ای با شیب منفی تولید می‌کند.مقاومت فعال دینامیک dv/dt منفی است. این ناحیه با مقاومت منفی در بسیاری از کاربردها مفید است. اگر گرایش مستقیم بعد از ناحیه با مقاومت منفی افزایش یابد، جریان دوباره شروع به افزایش می‌کند .
کاربردهای مداری: مقاومت منفی دیود تونل را می‌توان برای کلید زنی ، نوسان، تقویت و سایر عملیات مداری مورد استفاده قرار داد. این حوزه وسیع کاربردی همراه با این واقعیت که فرایند تونل زنی تاخیر زمانی رانش و نفوذ را ندارد، دیود تونلی را یک انتخاب طبیعی برای مدارهای بسیار سریع ساخته است .

3.       دیود شاتکی : یک وسیله تک‌قطبی است که در آن به جای استفاده ‌از دو نوع نیمه ‌هادی p – n متصل به هم، معمولاً از یک نوع نیم ‌هادی سیلیسیم نوع n با یک اتصال فلزی مانند طلا –نقره یا پلاتین استفاده می‌شود. در هر دو ماده ‌الکترون حامل اکثریت را تشکیل می‌دهد. وقتی که دو ماده به هم متصل می‌شوند، الکترونها در ماده سیلیسیم نوع n فوراً به داخل فلز نفوذ می‌کنند و یک جریان سنگینی از بارهای اکثریت بوجود می‌آید. دیود شاتکی لایه تهی ذخیره بار ندارد. کاربرد این دیود در فرکانس‌های خیلی بالاست . از این دیود در منابع تغذیه سوئیچینگ مانند پاور کامپیوتر استفاده می شود، معمولاً توسط یک رادیاتور خنک کننده خنک می شود

.Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(23).gif

4.       دیود وراکتورنواحی p و n در دو طرف لایه تهی را می‌توان مانند یک خازن تخت موازی درنظر گرفت، ظرفیت این خازن تخت موازی را ظرفیت خازن انتقال یا ظرفیت پیوندگاه گویند. ظرفیت خازن انتقال CT هر دیود با افزایش ولتاژ مع*** کاهش می‌یابد. دیودهای سیلسیم که برای این اثر ظرفیتی طراحی و بهینه شده‌اند، دیود با ظرفیت متغییر یا وارکتور نام دارند. وراکتور موازی با یک القاگر تشکیل یک مدار تشدید را می‌دهد که با تغییر ولتاژ مع*** وراکتور می‌توانیم فرکانس تشدید را تغییر بدهیم

.Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(24).gif

دیود واراکتور دیود واریکاپ یا دیود تنظیمی است. مقدار این ظرفیت خازنی تابعی است از ولتاژی که به پایه‌های دیود می دهیم . کاربرد دیود واراکتور در آمپلی فایرهای پارامتری، اسیلاتورهای پارامتری و اسیلاتور کنترل شده با ولتاژ یکی از اجزا اساسی حلقه قفل شده فاز وسینتی سایزرهای فرکانس است. ولی عمده‌ترین کاربرد آن در خازن کنترل شده با ولتاژ است. در موارد هم از این دیود می‌توان به عنوان یکسوسازی استفاده نمود .

5.       دیود نورگسل (LED) : در دیودی که بایاس مستقیم دارد، الکترونهای نوار رسانش از پیوندگاه عبور کرده و به داخل حفره‌ها می‌افتند. این الکترونها به هنگام صعود به نوار رسانش انرژی دریافت کرده بودند که به هنگام برگشت به نوار ظرفیت انرژی دریافتی را مجددا تابش می‌کنند. در دیود های یکسوساز این انرژی به صورت گرما پس داده می‌شود، ولی دیودهای نور گسلLED این انرژی را به صورت فوتون تابش می‌کنند

Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(25).gif
Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(26).gif

قطعات پیوندی P_Nدر صنعت الکترونیک از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. به عنوان مثال دیود های نور افشان LED ها در نمایشگرهای دیجیتالی و گسیلنده‌های نور قرمز GaAs و InP بویژه برای سیستمهای مخابرات نوری مناسب هستند. آرایش لیزر نیمه رسانا ، آشکار ساز نوری را می‌توان در سیستم دیسک فشرده برای خواندن اطلاعات دیجیتال از دیسک چرخان مورد استفاده قرار داد . در شکل زیر طیف رنگی LED ها و نماد الکتریکی آنها آورده شده است:

Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(27).gif
شکل زیر هم مشخصه ولتاژ مورد نیاز برای روشن شدن هر رنگ از LED ها را نشان می دهد:
Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(28).gif

روابط زیر هم روش محاسبه مقاومت محدود کننده Rs برای دیود LED را نشان می دهد:
Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(29).gif

Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(30).gif
Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(31).gif

6.       فوتو دیودها: انرژی گرمایی باعث تولید حامل‌های اقلیتی‌ در دیود می‌گردد. با افزایش دما جریان دیود در بایس مع*** افزایش می‌یابد. انرژی نوری هم همانند انرژی گرمایی باعث بوجود آمدن حاملهای اقلیتی ‌می‌گردد. کارخانه‌های سازنده با تعبیه روزنه‌ای کوچک برای تابش نور به پیوندگاه دیودهایی را میسازند که فوتودیود نامیده می‌شوند. وقتی نور خارجی به پیوندگاه یک فوتودیود که بایس مستقیم دارد فرود آید، زوجهای الکترون، حفره در داخل لایه تهی بوجود می‌آیند. هرچه نور شدیدتر باشد، مقدار حاملهای اقلیتی ‌نوری افزایش یافته، در نتیجه جریان مع*** بزرگتر می‌شود. به ‌این دلیل فوتودیودها را آشکار سازهای نوری گویند

.Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(32).gif
کاربردLED ها؟ دیودهای نورانی یکی از پر مصرف ترین دیود ها هستند که در زندگی روزمره بسیار دیده می شوند. مثل چراغ روشن و خاموش تلویزیون ، نور پس زمینه LCD و Key pad ( صفحه کلید ) موبایل و

7.       باطری های خورشیدیامروزه برای تأمین توان الکتریکی مورد نیاز بسیاری از ماهواره های فضایی از آرایه‌های باتری خورشیدی از نوع پیوندی P-N استفاده می‌شود. باتریهای خورشیدی می‌توانند توان مورد نیاز تجهیزات داخل یک ماهواره را در مدت زمان طولانی فراهم سازند. آرایه‌های پیوندی را می‌توان در سطح ماهواره توزیع و یا اینکه در باله‌های باتری خورشیدی متصل به بدنه ‌اصلی ماهواره جا داد. برای بهره گیری از بیشترین مقدار انرژی نوری موجود، لازم است که باتری خورشیدی دارای پیوندی با سطح مقطع بزرگ و در نزدیکی سطح قطعه باشد. پیوند سطحی توسط نفوذ یا کاشت یون تشکیل شده و برای جلوگیری از انعکاس و نیز کاهش بازترکیب، سطح آن با مواد مناسب پوشیده می‌شود.کاربرد دیود نوری؟ باتری های خورشیدی محدود به فضای دور نیست حتی با تضعیف شدت تابش خورشید توسط جو می‌توان توسط این باتریها توان مفیدی را برای کاربردهای زمینی بدست آورد. یک باتری خوش ساخت از سیلیسیوم می‌تواند دارای بازده خوب در تبدیل انرژی الکتریکی باشد.


استاندارد دیودها : 
شایان ذکر است که نیمه هادی ها مثل هادی ها دیگر دارای واحد و کمیت نیستند و به جای آن شماره فنی و شناسایی دارند
در قسمت زیر استانداردها و شماره فنی دیود در الکترونیک عمومی را خواهیم داد:
استاندارد نوع اروپایی: این استاندارد معمولاً با دو حروف لاتین شروع می شود که حرف اول آن معمولا B است مثل By 127 یا BZ 8V2 .
استاندارد نوع ژاپنی: که با 1S شروع می شود مانند 1S1719 یا 1S1517 
استاندارد نوع امریکایی: که با 1N شروع می شود مانند 1N4004 یا 1N4007 
دیودهای زنر که علاوه بر شماره فنی مقدار ولتاژ مجاز کار زنر و مقدار توان آن نیز مشخص می شود
دیودهای LED که معمولا از روی رنگ و شکل شناسایی می شوند .

کاربرد عملی دیود:
مهم‌ترین کاربرد عملی دیود تبدیل جریان الکتریکی متناوب به مستقیم است. در بسیاری از آداپتورها جریان برقی که بوسیله ترانس کاهش پیدا کرده ‌است به کمک یک دیود (یکسو سازی نیم موج)، دو دیود ( در ترانس با ثانویه سه سر ) یکسوسازی تمام موج و یا با چهار دیود ( در ترانس با ثانویه دو سر ) یکسو سازی تمام موج انجام می شود. توجه داشته باشید که ولتاژ یکسویه پس از این دیود ها، فرکانس ریپل به میزان دو برابر فرکانس متناوب ( در حالت تمام موج ) را دارد و جهت مستقیم شدن کامل ولتاز بایستی خازن صافی با ولتاژ مجاز، ظرفیت بالا ( با توجه به مقدار جریان مصرفی ) و با رعایت پلاریته و بعد از پل دیود نصب شود .یکسوسازی نیم موج

Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(33).gif

یکسوسازی تمام موج

در ترانس با ثانویه سه سرDescription: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(34).gif
یکسوسازی تمام موج
Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(35).gif
در گیرنده‌های IF مانند رادیو در باند SW و AM و سیگنال تصویر تلویزیون دیود نقش آشکارساز را را دارد بطوری که سیگنال میانی IF پس از تقویت در بخش تقویت فرکانس میانی وارد یک دیود می‌شود و خروجی آن سیگنال نهایی قابل استفاده ‌است. گرچه معمولا به جای دیود از ترانزیستور استفاده می شود تا یک طبقه تقویت صورت گرفته باشد و دیود بیس- امیتر ترانزیستور عملاً کار آشکار سازی را هم انجام خواهد داددر موارد خاص هنگامی که برای روشن کردن وسایل الکتریکی تنها دسترسی به جریان الکتریکی مستقیم باشد برای جلوگیری از سوختن وسیله الکتریکی بر اثر اتصال مع*** سیم مثبت و منفی، از یک دیود در ابتدای مسیر جریان برق استفاده می‌کنند. اگر این دیود در مسیر مثبت جریان با مصرف کننده در حالت سری باشد به آن دیود رکتیفایر می گویند. ولی اگر بصورت موازی با مصرف کننده و به شکل مع*** قرار گرفته باشد به آن دیود محافظ در بایاس مع*** می گویند. از نوعی دیود به نام زنر در ساخت نوعی رگولاتور (تنظیم کننده ولتاژ) استفاده می شود.مشخصات مهم و محدوديت های ديود شامل:

 

1.       افت ولتاژ دیود در بایاس مستقیم ، ولتاژ در گاهی یا ولتاژ شروع هدایت

2.       حداکثر جريان در باياس مستقيم.

3.       ولتاژشکست مع***.

4.       جريان نشتی در باياس مع***.

5.       حداکثر جريان مجاز.

6.       سرعت قطع و وصل.


مقاومت استاتیک یا DC دیود: کاربرد ولتاژ dc در مداری که دارای دیود نیمه هادی است نقطه کاری را روی منحنی مشخصه معین می کند که با گذشت زمان تغییر ننماید. مقاومت دیود در این نقطه کار بسادگی با یافتن Vd و Idطبق معادله زیر تعیین می گردد:Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(36).gif
مقاومت دینامیک یا AC دیود:اگر بجای ورودی dc یک سیگنال سینوسی به قطعه اعمال شود وضعیت به کلی تغییر خواهد کرد. ورودی متغیر نقطه کار لحظه ای را مرتباًَ در یک ناحیه از از مشخصه بالا و پایین برده و تغییرات خاصی را برای جریان و ولتاژ بوجود می آورد. این مقاومت در فرم معادله به شکل زیر است:Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(37).gif
تحلیل خط بار: بار اعمال شده معمولاً تأثیر مهمی بر روی نقطه یا ناحیة کار قطعه دارد. اگر تحلیل به روش گرافیکی صورت گیرد، خطی که نشانگر بار اعمال شده است می تواند بر روی مشخصه ها کشیده شود. تقاطع خط بار با مشخصه، نقطه کار سیستم را تعیین می نماید. بدلایل آشکاری چنین تحلیلی را تحلیل بوسیلة خط بار می نامیم.اعمال قانون ولتاژ ***شهوف به مدار سری شکل زیر نتیجه می دهد

:Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(38).gif
Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(39).gif
تشخیص مقادیر حد در دیود:
برخی از کمّیت های دیود اگر از میزان ماکزیمم بیش تر شود به دیود آسیب می رسانند. مقدار ماکزیمم این کمیت ها مقدار حد دیود نام دارد. برخی از مقادیر حد که در کتاب مشخصات دیودها آورده می شود و با توجه به نوع طراحی می توان از آن ها استفاده نمود در جدول زیر آورده شده است:
توضیح: حداکثر ولتاژ مع*** چیست؟ حداکثر ولتاژی که در بایاس مع*** می تواند در دو سر دیود قرار گیرد به گونه ای که دیود آسیب نبیند، حداکثر ولتاژ مع*** نام دارد.
حداکثر جریان مستقیم (IF) چیست؟ حداکثر جریان DC یا متوسط که می توان از دیود در گرایش مستقیم عبور داد به گونه ای که دیود آسیب نبیند (IF) نام دارد. در اثر عبور این جریان در محل اتصالp-n حرارت ایجاد می شود. اگر در هوای آزاد حرارت ایجاد شده به خوبی دفع نشود باید دیود را روی گرماگیر نصب نمود (کارخانه سازنده نصب روی گرما گیر را مشخص می سازد )حداکثر جریان بایاس مستقیم تکراری (IFRM) چیست ؟حداکثر جریانی است که بصورت تکرار سیکل ها در گرایش مستقیم می تواند از دیود عبور کند.حداکثر جریان لحظه ای (IFSM) چیست ؟ حداکثر جریانی که در زمان بسیار کوتاه حدود چند میکروثانیه، می توان از دیود عبور کند به گونه ای که به دیود آسیب نرسد جریان لحظه ای نام دارد.

Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(40).gif

Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(41).gif
تشخیص آند و کاتد و سالم بودن دیود:اغلب مولتی مترهای دیجیتالی دارای وضعیت تست دیود هستند. هرگاه کلید سلکتور مولتی متر دیجیتالی را در وضعیت تست دیود قرار دهیم و دیود به وسیله ی مولتی متر در بایاس موافق قرار بگیرد مولتی متر دیجیتالی ولتاژ بایاس دیود را نشان می دهد که این ولتاژ برای دیود های سیلیکنی حدود 0.7 ولت و برای دیودهای از جنس ژرمانیوم حدود 0.2 ولت است. شکل زیر این را نشان می دهد

:Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(42).gif
پس در حالتی که مولتی متر ولتاژ بایاس موافق دیود را نشان می دهد، سیم منفی (سیم مشترک یا Com ) روی کاتد و سیم مثبت به آند دیود وصل است. اگر دیود ناسالم و قطع باشد، در هر دو وضع اتصال مولتی متر به دیود، روی صفحه ی آن ولتاژ باتری داخلی نشان داده می شود

.Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(43).gif
اگر دیود اتصال کوتاه باشد در هر دو وضع اتصال مولتی متر به دیود روی صفحه ی دستگاه ولتاژ صفر نشان داده خواهدشد. در شکل زیر این حالت نشان داده شده است:Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(44).gif
تشخیص معیوب بودن دیود ها: در انواع مختلف دیودها برای تشخیص سالم بودن یا معیوب بودن آنها گاهی می شود از شکل ظاهری آنها به معیوب بودنشان پی برد یا از روش بالا دیودها را تست نمود. به مثال های زیر توجه کنید

:Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(45).gif

Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(46).gif
Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(47).gif
دیود SMD :در بسته بندی SOD-123 که از طریق رنگ رمزی دیود در انواع مختلف با حرف و تعدادی کد های رنگی مشخص می شوند:

Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(48).gif
نوعی دیگر از بسته بندی ها بنام HP وجود دارد، در این نوع دیود، کدنویسی به طور منظم انجام می گیرد جدول زیر نحوه کد بندی این نوع دیود را نشان میدهد. رقم 0-8 بر روی بسته بندی معمولاً نشان دهنده نوع دیود می باشد:

Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(49).gif
بسته بندی دیودها با SOD-80 :
این بسته بندی را هم به عنوان MELF نیز شناخته می شود، یک استوانه شیشه ای کوچک با پایه فلزی مانند دیود شیشه ای معمولی ولی بدون پایه بلند.Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(50).gif
دیود زنر SMD :
این نوع دیود را هم مانند جدول زیر کد بندی می کنند:

Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(51).gif
Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(52).gif Description: http://www.project-esisis.com/Images/Diode/Diode%20(53).gif

 

میثم مزگی نژاد

از سال 87 برنامه نویسی وب رو شروع کردم ، هنوز دوسش دارم و دنبالش می کنم،کار طراحی وب و میشه گفت : بیشتر فارسی کردن قالب ها و استفاده از css3 و jquery خیلی لذت می برم ،از سال 92 هم طبق پیشینه ای که به الکترونیک داشتم به صورت تخصصی تعمیرات الکترونیک (لپ تاپ ،کامپیوتر و بردهای تبلت) رو شروع کردم .در این مدت موفق شدم کتاب کاملترین مرجع تخصصی تعمیرات کامپیوترو لپ تاپ رو بنویسم.امیدوارم روزی برسه که هر جوونی دنبال علاقش بره و با علاقش زندگی کنه و برای پیشرفت کشورش تلاش کنه.

Share This:

2 comments on “دیود Diode و هر آنچه باید از آن بدانیدAdd yours →

  1. سلام . ببخشید از کجا میتونیم ولتاژ شکست و توان این دیود زنر رو بفهمم ؟؟؟ روش نوشته : F4148 ممنون میشم .

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.